آینده تجارت و صنعتِ تولیدات چوبی در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد و مدیریت جنگل، گروه جنگل‌داری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 استادیار گروه جنگل‌داری، دانشکده کشاورزی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

3 استادیار گروه علوم اقتصادی، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 استاد گروه جنگل‌داری، حیات‌وحش و شیلات، مرکز سیاست منابع طبیعی، دانشگاه تنسی، ناکسویل، ایالات متحده آمریکا

چکیده

در طی دو دهه اخیر، در راستای حمایت از جنگل‌های هیرکانی به عنوان تنها منبع تولید چوب‌های صنعتیِ کشور، برداشت الوار با کاهش مداومی روبه‌رو بوده است. در نهایت، بر اساس برنامه موسوم به تنفس جنگل که در اواخر سال 1395 در مجلس شورای اسلامی تصویب شد، هرگونه بهره‌برداری چوب از جنگل‌های کشور از سال 1399 ممنوع خواهد بود. به منظور برنامه‌ریزی برای پاسخ‌گویی مناسب به تقاضای روز‌افزون چوب و توقف تولید داخلی چوب‌های حاصل از جنگل‌های طبیعی، ضروری است که چشم‌انداز آینده تولید و تجارت این محصولات ترسیم گردد. هدف اصلی مطالعه حاضر، پیش‌بینی ارزش پولیِ تولید داخلی، واردات، صادرات و قیمت تولیدات چوبی در ایران تا سال 2030 میلادی با در نظر گرفتن برنامه تنفس جنگل است. این پیش‌بینی به تفکیک سه دسته چوب‌های فرآوری‌نشده، تولیدات چوبی نیمه‌فرآوری‌شده و خمیر و کاغذ و با استفاده از مدل تولیدات جهانی جنگل (GFPM) انجام گرفته است. GFPM، یک مدل تعادل جزئی به شمار می‌رود که در آن، پیش‌بینی تقاضای چوب در هر کشور با استفاده از رشد تولید ناخالص داخلی و پیش‌بینی قیمت‌ از طریق تعادل بین عرضه و تقاضا انجام می‌گیرد. نتایج حاکی از آن هست که رشد تولید داخلی برای دسته‌ دوم بیش‌تر از خمیر و کاغذ خواهد بود. پیش‌بینی می‌شود که واردات چوب‌های فرآوری‌نشده به حدود 200 میلیون دلار در سال 2030 برسد و ارزش تولید و واردات تولیدات چوبی نیمه‌فرآوری‌شده به ترتیب به میزان 2/2 و 6/2 برابر نسبت به سال 2015 افزایش یابد. همچنین تراز تجاری برای کل کالاهای چوبی در ایران تا 91 درصد وخیم‌تر خواهد شد. در مقایسه با دسته سوم، افزایش قیمت برای‌ تولیدات دسته‌های اول و دوم بیش‌تر خواهد بود. به‌طورکلی، به جز برای واردات دسته‌های اول و دوم، جایگاه جهانی تولید و تجارت کالاهای چوبی در ایران تا آخر دوره پیش‌بینی، بهبود قا‌بل توجهی نخواهد داشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1] Whiteman, A., 2014. Global trends and outlook for forest resources. In: Fenning, T., (Ed). Challenges and opportunities for the world’s forests in the 21st century. Springer, Dordrecht, pp. 163–211.

[2] FRA, 2015. Global Forest Resources Assessment 2015. Available from http://www.fao.org/forest-resources-assessment/en/. Accessed 13th January 2017.

[3] Hillring, B., 2006. World trade in forest products and wood fuel. Biomass and Bioenergy, 30:815–825.

[4] Raunikar, R., Buongiorno, J., Turner, J.A. and Zhu, S., 2010. Global outlook for wood and forests with the bioenergy demand implied by scenarios of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Forest Policy and Economics, 12:48–56.

[5] FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations), 2017. FAOSTAT. Available from http://‌www.fao.org/faostat/en/#data/FO. Accessed 22th November 2016.

[6] World Bank, 2017. World Development Indicators. Available from http://databank.worldbank.org‌/‌‌data/‌views/variableselection/selectvariables.aspx?source=world-development-indicators#s_g. Accessed 25th March 2017

[7] TCCIMA (Tehran Chamber of Commerce Industries Mines and Agriculture), 2017. Data of Iran’s imports and exports. Available from http://www.tccim.ir/ImpExpStats.aspx?slcImpExp=Import‌&slc‌Country=&sYear=1389‌&mode=doit. Accessed 5th January 2017.

[8] Saeed, A., 1995. Fundamentals of Practical Economics in Forest Management. University of Tehran Press, Tehran, 341 p. (In Persian).

[9] Bayatkashkoli A., Rafeghi, A., Azizi, M., Ameri, S. and Kabourani, A.R., 2008. Estimate of timber and wood products export and import trend in Iran. Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources, 15(1):73–83. (In Persian).

[10] Bayatkashkoli, A., Faezipour, M., Azizi, M. and Gholezadeh, H., 2009. Price index trend of wood and its products in Iran, Pajouhesh & Sazandegi, 81:19–27. (In Persian).

[11] Mohammadi Limaei, S., Heybatian, R., Heshmatol Vaezin, S.M. and Torkman, J., 2011. Wood import and export and its relation to major macroeconomics variables in Iran. Forest Policy and Economics, 13: 303–307.

[12] Adeli, K., Yachkaschi, A., Mohammadi Limaei, S. and Fallah, A., 2012. A study of the condition of timber production in Iran and the expected production rate in the next decade. Journal of Sustainable Development, 5(1):144–154.

[13] Turner, J.A., Buongiorno, J., Zhu, S. and Prestemon, J.P., 2005. The US forest sector in 2030: markets and competitors. Forest Products Journal, 55(5):27.

[14] Buongiorno, J., Johnston, C. and Shushuai, Z., 2017. An assessment of gains and losses from international trade in the forest sector. Forest Policy and Economics, 80:209–217.

[15] Solberg, B., Moiseyev, A., Kallio, A.M.I. and Toppinen, A., 2010. Forest sector market impacts of changed roundwood export tariffs and investment climate in Russia. Forest Policy and Economics, 12(1):17–23.

[16] Buongiorno, J., Zhu, S., Zhang, D., Turner, J. and Tomberlin, D., 2003. The Global Forest Products Model: Structure, Estimation, and Applications. Academic Press/Elsevier, San Diego, 301 p.

[17] UNECE/FAO, 2010. Forest product conversion factors for the UNECE region. Geneva Timber and Forest Discussion Paper 49. United Nations, Geneva, 50 p.