انجمن علوم و صنایع چوب و کاغذ ایران مجله صنایع چوب و کاغذ ایران 2008-9066 17 1 2026 04 21 Investigating of the heavy metals accumulation in the bark of woody species planted in green spaces of Isfahan city بررسی تجمع فلزات سنگین در پوست گونه های چوبی کاشته شده در فضای سبز شهر اصفهان 85 99 735477 10.22034/ijwp.2025.2076814.1736 FA بهروز کرد گروه مهندسی فضای سبز، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران سارا پورعباسی گروه صنایع چوب و کاغذ، واحد ملایر، دانشگاه آزاد اسلامی، ملایر، ایران احمد ثمریها گروه صنایع چوب، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران Journal Article 2025 11 14 Problem definition and objectives: Heavy metals are persistent environmental pollutants that are mainly researched for the purpose of biological monitoring and removal from the environment. Today, the ability of plants to absorb, accumulates, and degrades pollutants or biomarkers are used to assess polluted environments. In addition, choosing species that can adapt to polluted environmental conditions is of great importance. The study aimed to investigate the accumulation of heavy metals such as lead, zinc, copper, chromium, nickel, and cadmium in the bark of the Ash (Fraxinus rotundifolia Mill.), Elm tree (Ulmus carpinifolia var umbraculifera Rehd.), Plantain tree (Platanus orientalis L.), Pine (Pinus Eldarica Medw.) and Cypress (Cupressus arizonica Greene.) trees in the green space of Isfahan city. <br>Methodology: For this purpose, Chahar Bagh Street in the city center was considered as a contaminated site and Fadak Forest Park on the outskirts of the city was considered as a control site and Considering the main wind direction , a transect of 1800 meters was selected and tree bark sampling was done in the form of a systematic randomness statistical design in three repetitions. A total of 90 tree bark samples were prepared, which after initial preparation and the concentration of heavy metals in them was measured using the device Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry was measured. Statistical analyses were performed using SPSS version 19 software, and the analysis of variance test was used to investigate the significance of the effect of stations and tree species on heavy metal concentrations, Duncan's test was used to compare means, and Pearson's correlation coefficient was used to determine the relationship between element concentrations in tree bark at a 95% confidence level. <br>Results: The results showed that the concentration of heavy metals in the environment (air and soil) in the contaminated site was higher than in the control site. In addition, the concentration of heavy metals in the bark of trees in the contaminated habitat was significantly higher than in the control site and in order, Elm < Ash < Plantain tree < Cypress < Pine show an increase. Meanwhile, the results of the analysis of variance test showed that the effect of site on the accumulation of heavy metal concentrations in tree bark had a significant difference. Duncan's test also classified the average concentration of heavy metals in tree bark into different groups. In such a way that the concentration of elements is in the order of lead > cadmium > zinc > nickel > copper > chromium and the highest amount of lead metal and the bark of Pine trees in the contaminated site with 95.75 mg/kg and the lowest amount of chromium metal and elm tree bark was in the control site with 0.21 mg/kg. Pearson correlation analysis also indicates that lead and cadmium had the highest correlation among the elements studied.<br>Conclusion: Given that the concentration of heavy metals in the bark of Pine, Cypress, and Plantain tree was significantly higher than that of other trees studied, Therefore, the bark of these trees is a suitable indicator for tracking heavy metals and can be used as a biological indicator of pollution caused by these metals to assess environmental quality. بیان مسأله و اهداف: فلزات سنگین از آلاینده‌های پایدار محیط هستند که انجام تحقیقات در خصوص آنها عمدتاً با هدف پایش زیستی و حذف از محیط زیست صورت می گیرد. امروزه از توانایی گیاهان برای جذب، انباشت و تجزیه آلاینده ها، یا به عنوان نشانگرهای زیستی به منظور ارزیابی محیط‌های آلوده استفاده می شود و بر این اساس انتخاب گونه هایی با قابلیت تطابق با شرایط محیطی آلوده، از اهمیت بالایی برخوردار است. این تحقیق با هدف بررسی میزان تجمع فلزات سنگین سرب، روی، مس، کروم، نیکل و کادمیوم در پوست درختان زبان گنجشک، نارون، چنار، کاج تهران و سرو نقره ای در محدوده فضای سبز شهر اصفهان صورت پذیرفت. <br>مواد و روش ها: برای این منظور خیابان چهار باغ در مرکز شهر به عنوان منطقه آلوده و پارک جنگلی فدک در حاشیه شهر به عنوان منطقه شاهد در نظر گرفته شدند. و با توجه به جهت باد غالب، یک ترانسکت به طول 1800 متر انتخاب و نمونه برداری از پوست درختان در قالب طرح آماری تصادفی سیستماتیک در سه تکرار انجام پذیرفت. در مجموع تعداد 180 نمونه از پوست درختان تهیه شد که پس از آماده سازی اولیه، میزان غلظت فلزات سنگین موجود در آن‌ها با استفاده از دستگاه طیف سنجی جرمی پلاسمای جفت شده القایی اندازه گیری شد. تجزیه و تحلیل‌های آماری با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 19 انجام شد و از آزمون تجزیه واریانس برای بررسی معنی دار بودن تأثیر منطقه و گونه های درختی بر روی غلظت فلزات سنگین، از آزمون دانکن برای مقایسه میانگین ها و از ضریب همبستگی پیرسون برای تعیین رابطه بین غلظت عناصر در پوست درختان در سطح اطمینان 95 درصد استفاده گردید. <br>نتایج: نتایج نشان داد میزان غلظت فلزات سنگین در پوست درختان در منطقه آلوده به طور معنی داری بیشتر از منطقه شاهد بوده و به ترتیب در نارون< زبان گنجشک< چنار< سرو نقره ای< کاج تهران افزایش نشان می دهد. نتایج آزمون تجزیه واریانس نشان داد که تأثیر منطقه بر انباشتگی غلظت فلزات سنگین در پوست درختان دارای اختلاف معنی دار است. آزمون دانکن نیز میانگین غلظت فلزات سنگین در پوست درختان را در گروه های مختلف طبقه بندی نمود به نحوی که مقدار غلظت عناصر به ترتیب سرب > کادمیوم >روی > نیکل > مس > کروم بوده و بیشترین مقدار مربوط به فلز سرب و پوست درختان کاج تهران در منطقه آلوده با 95/75 میلی گرم بر کیلوگرم و کمترین مقدار مربوط به فلز کروم و پوست درختان نارون در منطقه شاهد با 0/21 میلی گرم بر کیلوگرم می باشد. تجزیه و تحلیل همبستگی پیرسون بین فلزات سنگین در پوست درختان نیز نشان داد که سرب و کادمیوم بیشترین همبستگی را در بین عناصر مورد بررسی دارا بوده اند.<br>نتیجه گیری: با توجه به اینکه غلظت فلزات سنگین در پوست درختان کاج تهران، سرو نقره ای و چنار به طور معنی داری بیشتر از سایر درختان مورد مطالعه بوده است، لذا پوست این درختان شاخص مناسبی برای ردیابی فلزات سنگین بوده و می توان از آنها به عنوان شاخص زیستی آلودگی ناشی این فلزات به منظور ارزیابی کیفیت محیط زیست استفاده نمود. https://www.ijwp.ir/article_735477_9f341ea0a914e01dd79be348e7523fe3.pdf