انجمن علوم و صنایع چوب و کاغذ ایران مجله صنایع چوب و کاغذ ایران 2008-9066 16 4 2026 02 27 Analysis of the Competitive Structure of the Upholstered Furniture Industry in Tehran Province Using Porter’s Five Forces Model تحلیل ساختار رقابتی صنعت مبلمان راحتی استان تهران با استفاده از مدل پنج نیروی پورتر 533 546 735017 10.22034/ijwp.2025.2067015.1717 FA حسین فردوسی مهر دانشگاه تهران، دانشکدگان کشاورزی و منایع طبیعی، گروه علوم و مهندسی صنایع چوب و کاغذ، کرج، ایران مجید عزیزی هیئت علمی 0000-0001-5215-1298 حامد رفیعی دانشگاه تهران، گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منایع طبیعی، کرج، ایران سیما سپهوند دانشگاه شهید بهشتی تهران، دانشکده فناوری‌های نوین و مهندسی هوافضا، گروه سامانه‌های‌زیستی 0000-0001-5354-5205 Journal Article 2025 08 12 Background and Objectives: The upholstered furniture industry is one of the key sectors driving economic development and generating employment and added value in developing countries. In Iran, particularly in Tehran Province, this industry holds a special position due to the province's concentrated population, high demand levels, and convenient access to consumer markets. However, economic fluctuations and increasing competition among producers have highlighted the need to reassess competitive strategies and identify factors affecting competitive advantage. Accordingly, the present study aims to analyze the five competitive forces influencing the competitive advantage of the upholstered furniture industry in Tehran Province, employing Porter’s Five Forces model. This model is a well-established tool for analyzing market competitive structure, assessing five key factors: the threat of new entrants, bargaining power of suppliers, bargaining power of buyers, threat of substitute products, and intensity of intra-industry rivalry. The novelty of this study lies in its geographical focus on the Tehran Province upholstered furniture industry, the application of a two-stage Delphi technique for refining the survey items, and the weighted prioritization of competitive forces based on local expert opinions, providing a more precise and localized depiction of the industry’s competitive structure.<br>Materials and Methods: This study adopted a descriptive-analytical approach and, in terms of purpose, is applied in nature. The research employed Porter’s Five Forces model to analyze forces affecting the competitive advantage of the industry. Initially, through a systematic review of the literature, items corresponding to each competitive force were identified, and after preliminary screening, a questionnaire was developed. Subsequently, a two-stage Delphi technique was implemented. In the first stage, 13 academic and industry experts with relevant expertise validated the items and suggested additional ones. In the second stage, the finalized questionnaire was distributed to 69 experts and industry practitioners between early February and late March 2025 in Tehran Province. The questionnaire, designed via the Parsline platform, collected demographic data (gender, education, age) and was disseminated through social media platforms (Telegram, Eitaa) to relevant professional associations. Responses were analyzed using SPSS version 26, and reliability was assessed via Cronbach’s alpha, yielding a value of 0.705, indicating acceptable measurement reliability.<br>Results: Data analysis revealed that among Porter’s five forces, the bargaining power of buyers and the intensity of competition among existing competitors had the greatest influence on the competitive structure of the Tehran Province upholstered furniture industry. High buyer sensitivity to factors such as price, quality, and design (mean > 3.4), along with social comparison behavior, indicates that producers must continuously understand and monitor customer needs and preferences to maintain competitive advantage. The high number of producers and the relative uniformity of product quality have created a non-monopolistic, competitive structure, with the “intensity of rivalry” item receiving one of the highest scores (mean = 4.4). Additionally, the threat of new entrants was considered significant (mean = 4.07) due to factors such as easy access to distribution networks and the potential for industry digitization, implying that new entrants could disrupt market balance. In contrast, the bargaining power of suppliers was evaluated at a moderate level (mean = 4.09), and due to the diversity of raw material suppliers, it does not pose a major threat. Finally, the threat of substitute products was the least influential factor; although alternatives such as royal or polymeric furniture may be considered substitutes under certain economic conditions, the mean propensity to substitute (4.1) is far lower than the decisive role of buyer power (4.8), indicating that consumer preference remains firmly oriented toward upholstered furniture.<br>Conclusion: The findings indicate that the “bargaining power of buyers” and the “intensity of competition among producers” are the two key determinants shaping the competitive advantage of Tehran Province’s upholstered furniture industry. Therefore, strategic focus on understanding consumer preferences, fostering design innovation, and establishing brand differentiation can facilitate sustainable competitiveness for producers in this industry. بیان مسئله و اهداف: صنعت مبلمان راحتی یکی از صنایع پیشرو در توسعه اقتصادی بوده و اشتغال‌زایی و خلق ارزش افزوده در کشورهای در حال توسعه محسوب می‌شود. در کشور ایران، به‌ویژه در استان تهران، این صنعت به ‌واسطه تمرکز جمعیتی خاص استان، سطح بالای تقاضا و دسترسی مناسب به بازار مصرف، این صنعت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. با این حال، نوسانات اقتصادی و رقابت فزاینده میان تولیدکنندگان، لزوم بازنگری در راهبردهای رقابتی و شناسایی عوامل اثرگذار بر مزیت رقابتی را افزایش داده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل پنج نیروی رقابتی تأثیرگذار بر مزیت رقابتی صنعت مبلمان راحتی استان تهران، با بهره‌گیری از مدل پنج نیروی پورتر انجام شده است. این مدل از جمله ابزارهای معتبر تحلیل ساختار رقابتی بازار به‌شمار می‌رود که پنج عامل کلیدی شامل: تهدید ورود تازه‌واردان، قدرت چانه‌زنی تأمین‌کنندگان، قدرت چانه‌زنی خریداران، تهدید کالاهای جایگزین، و شدت رقابت درون‌صنفی را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. نوآوری پژوهش حاضر در تمرکز جغرافیایی بر صنعت مبلمان راحتی استان تهران، به‌کارگیری تکنیک دلفی دومرحله‌ای برای پالایش گویه‌ها، و اولویت‌بندی وزنی نیروهای رقابتی بر اساس دیدگاه خبرگان بومی نهفته است؛ ترکیبی که تصویری دقیق‌تر و بومی‌سازی‌شده از ساختار رقابتی این صنعت ارائه می‌دهد.<br>مواد و روش‌ها: رویکرد این پژوهش توصیفی–تحلیلی و از لحاظ هدف، کاربردی است. در چارچوب این مطالعه، مدل پنج نیروی پورتر به‌منظور تحلیل نیروهای مؤثر بر مزیت رقابتی صنعت به کار گرفته شده است. در گام نخست، با استفاده از مرور نظام‌مند ادبیات نظری، گویه‌های مربوط به هر یک از نیروهای رقابتی بررسی و شناسایی گردید و پس از غربال‌گری اولیه، ابزار پرسش‌نامه مربوطه طراحی شد. در ادامه، طی دو فاز متوالی از تکنیک دلفی برای انجام پژوهش استفاده شد. در فاز اول، 13 نفر از نخبگان دانشگاهی و فعالان صنعتی که تخصص و مهارت مربوط به پژوهش مورد نظر را داشتند به‌منظور اعتبارسنجی گویه‌ها و افزدون گویه جدید مشارکت داشتند. سپس، در فاز دوم پژوهش مربوطه، پرسش‌نامه نهایی برای 69 نفر از خبرگان و فعالان صنعت مبلمان راحتی طی بازه اول بهمن ماه تا اوخر اسفند ماه سال 1403 در استان تهران ارسال گردید. پرسشنامه مربوطه در سایت پرسلاین طراحی شده و اطلاعاتی آماری (جنسیت، تحصیلات، سن) پرسیده شد و پرسشنامه مربوطه در شبکه‌های اجتماعی (تلگرام، ایتا) برای انجمن‌های علمی تولیدکنندگان و... ارسال شد. تبلیغات مربوطه با ذکر توضیحات برای پنج جامعه آماری در شبکه‌های اجتماعی انجام شد. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شد. جهت سنجش پایایی ابزار، از ضریب آلفای کرونباخ استفاده گردید که مقدار آن برابر با 705/0 به‌دست آمد که مؤید پایایی قابل‌قبول ابزار اندازه‌گیری بود.<br>نتایج: تحلیل داده‌ها نشان داد که در میان نیروهای پنج‌گانه مدل پورتر، قدرت چانه‌زنی خریداران و شدت رقابت میان رقبای موجود بیشترین تأثیر را بر ساختار رقابتی صنعت مبلمان راحتی استان تهران دارند. حساسیت بالای خریداران نسبت به مؤلفه‌هایی همچون قیمت، کیفیت و طراحی (میانگین بالاتر از 3/4) و نقش چشم ‌و هم‌چشمی در رفتار مصرف، نشان می‌دهد حساسیت بالای خریداران نسبت به مؤلفه‌هایی همچون قیمت، کیفیت و طراحی (میانگین بالاتر از 3/4) و نقش چشم‌وهم‌چشمی در رفتار مصرف، نشان می‌دهد تولیدکنندگان برای حفظ مزیت رقابتی خود ناگزیر به شناخت دقیق و مداوم نیازها و ترجیحات مشتریان هستند. تعدد بالای تولیدکنندگان و یکنواختی نسبی کیفیت محصولات، ساختاری غیرانحصاری و رقابتی ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که گویه رقابت زیاد با میانگین 4/4 از بالاترین امتیازات برخوردار بوده است. همچنین، نیروی تهدید ورود تازه‌واردان به دلیل عواملی مانند دسترسی آسان به شبکه توزیع و پتانسیل بالای هوشمندسازی صنعت (میانگین 07/4) اهمیت بالایی دارد و ورود بازیگران جدید می‌تواند تعادل بازار را بر هم زند. در مقابل، نیروی قدرت چانه‌زنی تأمین‌کنندگان با میانگین 09/4 در سطح متوسط ارزیابی شد و به‌دلیل تنوع عرضه‌کنندگان مواد اولیه، تهدید چندانی ایجاد نمی‌کند. در نهایت، نیروی تهدید محصولات جایگزین کم‌اثرترین عامل بود؛ اگرچه محصولاتی مانند مبلمان سلطنتی یا پلیمری در برخی شرایط اقتصادی ممکن است جایگزین تلقی شوند، اما میانگین تمایل به جایگزین (1/4) در مقایسه با نقش تعیین‌کننده قدرت خرید (8/4) نشان می‌دهد که ترجیح مصرف‌کننده همچنان بر انتخاب مبلمان راحتی باقی مانده است. https://www.ijwp.ir/article_735017_cb544cebe80c522e765d4bf5937d9ebe.pdf