ویژگی‌های آناتومی، بیومتری، فیزیکی و شیمیایی چوب درخت بارانک (مطالعه‌ی موردی: جنگل های سنگده مازندران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری گروه جنگلداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

2 استادیار گروه علوم جنگل دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه علوم جنگل، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران

4 استادیار گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 مربی گروه علوم و صنایع چوب و کاغذ دانشگاه زابل، زابل، ایران

چکیده

مطالعات بنیادی بر روی چوب درختان و درختچه‌های جنگلی می‌تواند امکان استفاده از آنها را در مصارف مختلف آشکار سازد، یا منجر به ایجاد بانک اطلاعاتی گونه‌های مختلف چوبی کشور ‌شود. بارانک (Sorbus tominalis L.) از گونه‌های درختی کمیاب و با ارزش جنگل‌های هیرکانی و ارسباران است. در این مطالعه برخی ویژگی‌های آناتومی، بیومتری، فیزیکی و شیمیایی چوب درخت بارانک مورد بررسی قرار گرفته است. نمونه های مورد استفاده در این تحقیق از دیسک درختان قطع شده در جنگل‌های سنگده استان مازندران تهیه شدند. بررسی ها نشان داد درخت بارانک دارای چوبی بسیار فشرده و متراکم (با دانسیته kg m-3832) و همکشیدگی بالایی (83/15 درصد) است. چوب بارانک به علت نبود مرز مشخص بین حلقه‌های سالانه به طور ظاهری نقوش برجسته‌ای ندارد. این چوب از نظر آناتومی کاملاً پراکنده آوند بوده و عناصر آوندی آن اغلب منفرد می‌باشند. آوند‌ها بلند و باریک بوده و اثری از آنها با چشم غیر مسلح در برش عرضی چوب دیده نمی‌شود. مرز حلقه‌های رویشی در این چوب تنها با دو تا سه ردیف فیبر فشرده‌ی چوب پایان قابل تمایز است. پره‌های چوبی ناهمگن و اغلب دو ردیفه و گاهی تک ردیفه هستند و نقش خاصی در برش‌های مختلف چوب ندارند. الیاف این گونه از نوع فیبر تراکئید بوده و میانگین طول و ضخامت دیواره آنها به ترتیب 1575 و 33/9 میکرون اندازه‌گیری شد. میانگین مقادیر سلولز، لیگنین، مواد استخراجی و خاکستر این چوب نیز به ترتیب 8/49، 9/18، 3/2 و 8/0درصد بود. حفظ گونه‌های با ارزش جنگل‌های شمال از جمله بارانک، باید در دستور کار متولیان منابع طبیعی قرار بگیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1] Marvie Mohajer, M.R., 2010. Silviculture. University of Tehran Press. 418p.(In Persian).

[2] Aghajani, H., Shirvany, A. and Khadiv, E., 2017. Importance of Sorbus speceis in Arasbaran forests. The first national conference on the protection and conservation of Arasbaran forests, Tabriz, 5-6 September: 1-2. (In Persian).

[3] Welk, E., de Rigo, D.and Caudullo, G., 2016. Sorbus torminalis in Europe: distribution, habitat,usage and threats. In: San-Miguel- Ayanz, J., de Rigo, D., Caudullo, G., Houston Durrant, T., Mauri, A. (Eds.), European Atlas of Forest Tree Species. Publ. Off. EU, Luxembourg, pp. e01090d.

[4] Espahbodi, K., Amani, M., Mohammadnejad Kiasari, S., Zare, H., Jafari-Gorzin, B., Chabok, A. and Ehteshamzadeh, M., 2007. Distribution of wild service tree based on some ecological factors in Sangdeh forests, north of Iran,  Iranian Journal of Forest and Poplar Research 15(3): 207-216. (In Persian).

[5] Savill, P.S., 1998. The silviculture of trees used in British forestry. CAB International, Oxford, 234p.

[6] Pourmajidian, M.R., 2000. Investigation on the germination and propagation of Service tree (Sorbus torminalis (L).crantz) in the Western part of Hyrcanian forests of Iran. Iranian journal of natural resource, 53(2):131-139. (In Persian).

[7] Paganová, V., 2008. Ecological requirements of wild service tree (Sorbus torminalis [L.] Crantz.) and service tree (Sorbus domestica L.) in relation with their utilization in forestry and landscape. Journal of Forest Science, 54(5): 216-226.

[8] Golbabaei, F.,  Hosseinkhani, H., Euring., M. and Kharazipour, A., 2014. Principle of mechanical properties of wild service tree (Sorbus torminalis L.) at different regions of northern part of Iran. Holztechnologie, 55(3): 27-31.

[9] Kol, H.S., Keskin, H., Korkut, S. and Akbulut, T., 2009. Laminated veneer lumber from Rowan (SorbusaucupariaLipsky). African journal of agricultural research,4(10):1101-1105.

[10] Pyttel, P., Kunz, J. and Bauhus, J., 2013. Growth, regeneration and shade tolerance of the wild service tree (Sorbus torminalis (L.) Crantz) in aged oak coppice forests. Trees, 27:(6): 1609-1619.

[11] Schoch,W., Heller,I., Schweingruber,F.H. and Kienast,F., 2004: Wood anatomy of central European Species. Online version: www.woodanatomy.ch

[12] Ďurkovič, J., M. Kardošová, F. Kačík .and M. Masaryková., 2011. "Wood traits in parental and hybrid species of sorbus." Botany, 89(8): 559-572.

[13] ISO 13061-2., 2014. “Physical and mechanical properties of wood. Test methods for small clear wood specimens. Determination of density for physical and mechanical tests,” International Organization for Standardization, Geneva, Switzerland.

[14] ISO 13061-14., 2016. “Physical and mechanical properties of wood – Test methods for small clear wood specimens – Part 14: Determination of volumetric shrinkage,” International Organization for Standardization, Geneva, Switzerland.

[15] Gärtner, H. and Schweingruber, F.H., 2013. Microscopic preparation techniques for plant stem analysis. Verlag Dr. Kessel, Remagen-Oberwinter, 78 p.

[16] Wheeler, E.A., Baas, P. and Gasson, P.E., 1989. IAWA list of microscopic features for hardwood identification. IAWA Jornal, 10:219–332.

[17] Franklin, G.L., 1945. Preparation of thin sections of synthetic resins and wood-resin composites, and a new macerating method for wood. Nature, 155:3924. 51.

 [18] Standard test methods for sampling and preparing wood for analysis. Tappi Test Method T 257 cm-85. 1988.

 [19] Pettersen, R., 1984. In: Rowell, R.M. (ed), The Chemistry of Solid Woods, Advances in Chemistry Series 207, American Chemical Society, Washington D.C., 57-126.

 [20] Standard test methods for Acid-insoluble lignin in wood and pulp. Tappi Test Method T 222 om-98. 1998.

 [21] Standard test methods for Solvent extractives of wood and pulp. Tappi Test Method T 204 om-88. 1988.

[22] Standard test methods for ash in wood, pulp, paper, and paperboard. Tappi Test Method T 211 om 02. 2002.

[23] Safdari, V., Moinuddin, A., Jonathan, P. and Baig, M.B., 2008. Identification of Iranian commercial wood with hand lens. Pakistan Journal of Botany, 40(5): 1851-1864.

[24] Enayati., A.A., 2010. Wood Physics, University of Tehran Press, Tehran, 317p. (In Persian).

[25] Khalkhali., M.B., 2013. A comparative study on wood density and pH of Oak, Maple and Iron trees in the North of Iran. Technical journal of engineering and applied sciences, 3 (22): 3098-3101.

[26] Korkut, S., Guller,B., Aytin, A. and Kök. M.S., 2009. "Turkey's native wood species: Physical and mechanical characterization and surface roughness of Rowan (Sorbus Aucuparia L.)." Wood Research, 54(2): 19-30.

[27] Richter, H. G. and M. J. Dallwitz., 2000. Commercial timbers: Descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. http://delta-intkey.com. Accessed December 2010.

[28] Efhamisisi, D. and Saraeyan, A.R., 2009. Evaluation of anatomical and physical properties of juvenile/mature wood of Populus alba and Populus × euramericana. Iranian Journal of Wood and Paper Science Research, 24(1): 134-147.

[29] Saeedi, S., Bahmani, M., Kool, F., Iranmanesh, Y. and Abbasi, M., 2017. Investigation on physical, chemical and biometrical properties of Persian oak (Quercus brantii Lindl.) (Case study: Lordegan Township). Journal of Wood & Forest Science and Technology, 24(3): 171-182.

[30] Bahmani, M., Saeidi, S., Humar, M., Kool F., 2018. Effect of tree diameter classes on the properties of Persian oak (Quercus brantii lindl.) wood. Wood Research 63 (5): 755-762.

 [31] Zobel, B. and Van Buijtenen, J.P., 1989. Wood variation: Its causes and control. Springer- Verlag, Berlin, Germany, 363p.

[32] Sharifi, S., Rooshenasan, J. and Hosseini, S.Z., 2008. Comparative Investigation on the Anatomical, Chemical characteristics of E. camaldulensis From region jiroft, 23 (1): 83-89.